KurdBlogger

کوردستان

" کوردستان"نشریه ای بی همتا در تاریخ روزنامه نگاریکردستان آغاز روزنامه نگاری مستقل کردی در قاهره نگارش تاریخ روزنامه نگاری هر ملتی براساس روشهای پژوهش و تدوین خاص قبل از هر چیزی نیازمند منابع مورد پژوهش می باشد.در کردستان ایران بصورت اخص و نقاط دیگر بطور اعم تاکنون پژوهش علمی انجام نگرفته است.آسیب چنین ضعفی در این حوزه بصورت سنتی آن در کردستان ایران،ناپدید بودن و غیرقابل دسترس بودن منابع مورد نیاز است جمع آوری و انباشت نسخه های این نشریه ها در کتابخه ی شخصی افراد ناشناس ،چاپ فهرست وار و ناقص اسامی آن نشریه ها به هیچوجه نمی تواند دریچه ی قابل اطمینانی برای بحث مهم و حساسی چون بررسی سیر ارتباطات اجتماعی در کُردستان به روی بگشاید.تحلیل محتوای مقالات،سرمقاله ها،اخبار و اطلاعات مندرج که برخاسته از شرایط ویژه ارتباطی بین ساختار قدرت و جریانهای درحال وقوع در آن مقطع زمانی خاص بوده،یاری دهنده ماست در تحلیل شبکه های ارتباطی،سیاسی و اجتماعی واقتصادی مورد نظر.تاریخ(22)نیسان سال 1898 میلادی درحوزه ی ارتباطات اجتماعی کُردستان نقطه ی عطفی و مهمی است.هرچند تاریخ یاد شده از لحاظ زمانی و درحالتی مقایسه ای با دیگر نقاط جهان مانند اروپا و بطور کلی غرب بیانگر نوعی فاصله ی زمانی طولانی با مبداَ دارد و سوال های متعددی در این خصوص که چرا گستردگی این شکاف برجسته است پیش روی خواننده میگذارد.اما آنچه در این تحلیل مورد نظر ماست عدم مقایسه دو حالت متفاوت از همدیگر است چون غرب زمانی که ما اولین تجربیات خود را در این عرصه می آزمودیم به مرحله ثبات و نهادینه شدن مطبوعات بعنوان رکن چهارم دمکراسی رسیده بودند و به دلیل حاکمیت بورژوازی،نوع گرایش و خط مشی نشریات رویکردی بازرگانی و تجاری به مقوله روزنامه نگاری بود.واضح تر اینکه اولین تجربه ی ما در این حوزه،روزنامه نگاری در تبعید بوده است.درحالیکه مطبوعات غرب رسالت خویش را در عصر انقلابهای دمکراتیک و مرحله انقلابی و سیاسی و مسلکی که منجر به تصویب اعلامیه جهانی آزادی مطبوعات در (29)ژوئیه سال 1881م . شد به انجام رساندند و در کنار دیگر قوای سه گانه در تثبیت پایه های نظام لیبرال غربی هدفمند و تعریف شده در راستای تعالی آن سیستم بعنوان ضامن دمکراسی به طرح مسائل مختلف پرداختند.اما در جامعه سنتی و مبتنی بر ارتباطات شفاهی کُردستان که تحت سلطه ی سیستمی دیکتاتوری و سرکوبگر بوده است امری بدیهی به نظر میرسد که از لحاظ زمانی این پدیده نو درآن جامعه با تاخیر و با ویژگیهای کاملاَ متفاوت نمایان گردد.کارکردهای انقلابی،مسلکی و سیاسی مطبوعات کُردستان زایده ی شرایط سیاسی و اجتماعی تحت سلطه است.بصورتی که بدلیل عدم رفع ستماهای ملی ما همچنان شاهد چنین کارکردهای در نشریات مناطق دیگر کردستان هستیم. همانطور که اشاره کردم روزنامه نگاری در تبعید اولین تجربه ی ما در این عرصه بوده است چنین شرایطی که حتی یک نهاد و سازمان فرهنگی و سیاسی برمبنای موءلفه های کُرد و کُردستان اجازه ی فعالیت نداشتند ما شاهد فعالیت مطبوعاتی زبانهای دیگری در محدوده امپراتوری عثمانی در اسلامبول هستیم.از سال 1864 م به بعد اولین نشریه های فارسی زبان چون تُرکستان،شاهسون و اَختر در اسلامبول به چاپ میرسیدند.بدون شک این نشریات هم بدلیل شرایط استبدادی حکومت قاجاری در اسلامبول چاپ و برای تنویر افکار عمومی و بسیج عمومی مخفیانه به ایران فرستاده می شد. اما وضعیت کُردها ازنوعی دیگر بود.تمام کانالهای سنتی ارتباط به دلیل نظارت و کنترل شدید دستگاه امنیتی عثمانی مسدود شده بوداندیشمندان مسئول و ناظر بر وضعیت اجتماعی و سیاسی به منظور بازسازی و گشودن راههای ارتباطی تاثیرگذارتر برافکار عمومی کُردستان و ایجاد اختلال در سیاستهای حکومت جابر و راه انداختن جنگ روانی آشنا نمودن و تبلیغ برنامه های ملی خویش بهترین گزینه قابل استفاده یعنی مطبوعات را برگزیدند.انتخاب نشریه بعنوان منبعی قابل اطمینان برای انتقال پیام به گیرندگان تحت کنترل در کُردستان امری اتفاقی و تفننی نبوده است.خانواده ی بدرخانها با اشراف کامل از این ابزار مهم و بانوجه به کارکرد و نقش آفرینی مطبوعات در جریان انقلابهای فرانسه در راستای دمکراتیزه نمودن سیستمهای مستبد و پاشاهیاز مطبوعات بعنونا ابزار سیاسی مهم بهره بردند.روزنامه نگاری انقلابی و سیاسی زاده شرایط دیکتاوری است.انقلابیون تا رسیدن به هدف خود ناچارند تمام ظرفیتهای موجود و مطمئن را به خدمت بگیرند.ضرورت تاریخی جوامع است که منجر به اتخاذ نوع خط مشی های متفاوت در حوزه ی روزنامه نگاری میشود.جامعه تحت سلطه دیکتاتوری و سیاستهای سرکوبگرانه نیاز به آزادی و رهایی دارند،این امر مهم ابزار خود را می طلبد.شناخت این ابزار و ضرورت تاریخی در فرانسه و بریتانیا تحت امر سیستم سلطنتی و مستبدانه ،سیاسیون انقلابی را به سوی استفاده ی تعریف شده از این اهرم فشار و روشنی بخش به افکار عمومی سوق داد. خانواده بدرخانها بعنوان خانواده ای روشنفکر و روشنگر در درون ساختار جامعه فئودالیستی و سنتی کُردستان تُرکه پرچمدار جنبش روشنگری و مبارزه بوده اند. درکتاب "کوردستان اولین روزنامه کُردی" ملا بختیار صفحه57 آمده است این خانواده مبارز پنج افتخار مهم در تاریخ ملتشان به ثبت رسانده اند. 1) نگاشتن تاریخ "کُرد" به قل شرف خان(1543-1602)2) قیام بدرخانیها علیه حکومت عثمانی در سال 18893) چاپ نخستین نشریه ی نشریه ی کُردی زبانتوسطمدحت برخان4) چاپ روزنامه و مجلات: امید.هاوار،روناهی،روژانو،ستیر5) تلاش جدی برای تاسیس سازمانها و نهادهای سیاسی و روشنفکری در کُردستان اگر با نگاهی عمیق مطالب صفحات داخلی و صفحه اول این نشریه را ورق بزنیم به نکات مهم و شگفت انگیزی درحوزه روزنامه نگاری خواهیم رسید که به راستی در روزنامه نگاری معاصر کُردی کم نظیر هستند. بکاربردن تیترهای تبلیغی و اقناعی،اهمیت دادن به اخبار جنگ و مهم اینکه نگارش این اخبار براساس سبک تاریخی،تفسیر و تحلیل مسائل بین المللی و داخل امپراتوری عثمانی و رعایت نمودن اصول نگارش خبر نویسی و نکات دستوری،ذکر منابع خبر به شیوه ای استاندارد،تشریح دقیق خط مشی نشریه در شماره ی نخست ما را بسوی تحلیلی حساس ترغیب می کند.نشریه کوردستان از زمان تاسیس (1898)براساس دور های انتشار آن که هردوره توسط یکی از اعضای خانواده اداره می شده به سه دوره قابل تقسیم می باشد. · مرحله نخست: از انتشار شماره 1تا5 از سال 1898 تا 1902 به سردبیری مقداد مدحت بدرخان و خط مشی مقالات چاپ شده باتوجه به مقالات چاپ شده لیبرالی و طرفدار رفرم و از شماره 6 تا 31سردبیر آن عبدالرحمان بدرخان و خط مشی انقلابی و حزبی· مرحله دوم انتشار از سال 1908 تا 1909 سردبیر آن ثریا بدرخان. · مرحله سوم انتشار از سال 1917 تا 1918 درمجموع 11 شماره از آن چاپ شده و خط مشی انقلابی بوده است. لازم به ذکر است که اداره کنندگان این نشریه در فواصل زمانی خاص به دلیل فشار دولت عثمانی و تعقیب پلیس همیشه تحت تعقیب و گریز بودند و همین مسئله بر انتشار زمانی و محل چاپ آن تاثیر گذاشته طوریکه در هر دوره،این نشریه در کشوری و چاپخانه ای دیگر به چاپ رسیده است. قاهره،ژنو،لندن،فولکستون و ترکیه محل چاپ این نشریه در فواصل زمانی انتشار آن بوده است. نشریه کُردستان به دلیل تحولات سیاسی و اجتماعی که در داخل و خارج از امپراتوری عثمانی درحال وقوع بوده در هر مقطع زمانی یعنی از 1898 تا 1918 آیینه ای انعکاس این تغییر و تحولات بوده است.تغییر مشی از لیبرال و رفرم به حزبی،انقلابی و سرانجام در شماره های آخر طرفدار اتونومی و کنفدرالی ،تصدیقی براین مدعاست.ثریا بدرخان همانند مدحت و عبدالرحمان تسلط کامل به زبان فرانسه داشته اندو تاثیر افکار انقلابی برنوشته های آنان حس می شود.بعنوان مثال از شماره 4 به بعد به تحلیل انجمن ملی فرانسه در سال 1790 برای خوتنندگان می پردازد.در شماره5 مفاد کومن پاریس تشریح شده است و در شماره های بعدی پس از تحلیل نقش انقلاب فرانسه برجریانهای دمکراتیک،به توضیح انواع و مدلهای اتونومی پرداخته است .نشریه کوردستان 1917 -1918 دوره سوم آن به دو زبان کُردی(کرمانجی شمال) و ترکی عثمانی در چهار صفحه و در اندازه 28/5+41 که هر صفحه سه ستون داشته و در 15 ذیقعده سال 1335 برابر 12 ایلول 1917 چاپ شده و شماره آخر آنهم در 28 کانون دوم 1918 منتشر شده است.تمام شماره های دوره سوم نشریه کوردستان در چاپخانه ابی الهول به جوار دارالکتب الخدیویه لصاحبه عثمان فهمی چاپ شده و قیمت هر نسخه ی آن 80 قروش مصری بوده است.

سوره یا به در خان

« ثريا بدر خان »

نخستين روزنامه نگار انقلابی در تاريخ مطبوعات كردستان

در بخش نخست اين مقاله ، ضرورتهاي پيدايي نشريه ي كردستان و شرايط اجتماعي وسياسي آن تشريح شد و در بخش پاياني ضمن معرفي ثريا بدر خان به عنوان نخستين روزنامه نگار زن انقلابي در تاريخ مطبوعات كردي ، به تدريج به توضيح و تحليل شرايطي كه بدر خان در آن خط مشي انقلابي را برگزيد مي پردازيم . مبارزه براي رهايي و گسستن بندهاي انقياد به منظور بازيافت و جلو گيري از ويران شدن خصلتهاي ارزشمند انساني مكانيزم فعال جوامع تحت سلطه بوده است . تاريخ 160ساله‌ي روزنامه نگاري ايران شاهد مبارزه‌ي روزنامه نگاران انقلابي و آزاديخواه در برابر ارتجاع حكومتهاي پادشاهي و نا مشروع است . اين امر بيانگر تلاش براي زدودن عناصر استبداد و منفي فرهنگي ، سياسي و اجتماعي بوده .هيچ كس نمي تواند بر چسب ناسيوناليسم ابتدايي و احساسي صرف و دور از منطق و شناخت ضروريات تاريخي برآن بنهد . كردستان هم به درجه اي حادتر از آن وضع غالب ناچار بوده كه تمام امكانات و ابزار و ظرفيت ها را به خدمت بگيرد ، اين تلاش در راستاي اعتلاي ارزشهاي پايمال شده ي انساني از جانب ديكتاتوران و مستبدان حاكم بر كردستان بوده است . ناسيوناليسم كردي هيچگاه مرتجع و تجاوز گر نبوده . اعتقاد به حق تعيين سرنوشت براي تمامي اقوام و ملتها ، احترام به ارزشهاي انساني وكوشش براي اشاعه‌ي آن و فراهم نمودن فضاي گفتماني يكسان ، نشانگر اوج انساني بودن آن سيستم را دارد . بر خلاف ادعاي برخي از دگم انديشان شبه روزنامه نگار كه سعي دارند با مباحثات انحرافي و تعصب نهادينه شده و به جاي مانده از همان ساختار تسلط جو و تجاوز گر ، روزنامه نگاري در كردستان را تلاشي در جهت بر انگيختن احساسات زود گذر ملي و قومي قلمداد كنند ، واقعيت اين است كه روزنامه نگاري ما روزنامه نگاري سكوت و بله قربان گوي دولتها و حكومتهاي استبدادي نبوده ، بلكه حركتي در جهت رفع تبعيض نژادي و مذهبي و ملي و وسيله اي براي تثبيت سيستمي دموكراتيك بوده كه بر مبناي آن شهروندان بتوانند به دور از هر نوع ترس از تجاوز و سلب حق زندگي كردن ، رفاه و امنيت را در فضا و گستره اي دموكراتيك تجربه كنند . روزنامه نگاري در كردستان به سان دانشگاهي بوده در جهت احيائ و تقويت مولفه هاي كرد و كردستان و تثبيت پايه هاي دمو كراسي . حركت روشنگرانه‌ي خانواد‌ه ي بدرخان ها ابتداي جنبش و تحول فكري و اجتماعي در ميان مردان و زنان كردستان بود به طوري كه زنان همگام با مردان وبعضاً در راس جنبش روشنفكري ، زنان آزاديخواه و مبارزي چون ثريا بدرخان رهبري اين تحول را بر عهده داشتند . مشخصه هاي بارز اين جهش ، درك وآگاهي و بدست آوردن آن جايگاه بر اساس تلاش خود زنان است . كم نيستند زناني كه براي دفاع از آرمانهاي انساني وآزادي راه مبارزه رهايي بخش را در پيش گرفتند .ثريا بدرخان سر دبير نشريه كردستان به عنوان يكي از بنيانگزاران و فعالان روزنامه نگاري انقلابي در كردستان براي شناساندن فرهنگ كرد به جهانيان و مجامع علمي و دانشگاهي بوده . وي براي كسب مدارج علمي و تحصيلات عالي راهي فرانسه مي شود . تحقيق و تامل در تاريخ سياسي و اجتماعي كشورهاي غربي و بخصوص فرانسه و اطلاع يافتن از روند انقلابهاي دموكراتيك و تاثير آنها بر نهادينه كردن اصل آزادي مطبوعات و تغيير ساختار حكومتهاي توتاليتار ، ثريا را ترغيب به گسترش اين انديشه ها براي رهايي از سلطه ديكتاتور حاكم بر كردستان مي نمايد . به همين مناسبت اقدام به تحقيق و چاپ آثار فكري و فرهنگي خود به زبانهاي اروپايي براي شناساندن مساله كرد به مجامع غربي مي كند . آثار چاپي وي به زبان فرانسه اي به شرح زير است : 1- Dr. Bletch chiguh : Laquestion. Lecaire:19302- Le prine sureya Badir kh: Laitterature populaire et chassique kurde. Bruxelle :1936 3- La femme kurde et sonrole socialBruxelle :19364- Mem – o – zin . Bruxelle . 1937 5- C ites et campagne du . Kurdistan Bruxelle . 1936 6- The case of K urdistan against turkey by qutority of Hoyboon … 1928 ثريا براي ادامه‌ي تحقيقات و جهاني كردن مساله كرد به بسياري از كشور هاي دنيا سفر مي كند. مصر، آمريكا ، ايتاليا ، نروژ، قبرس، عمان ، سوريه ، آلمان كشورهايي هستنند كه وي در ادامه‌ي جنبش روشنگرانه ي خود براي جهانيان با شركت در كنفرانسها و جلسات علمي و سياسي به دنبال راه حل سياسي و مدرن براي مساله كرد بوده است . اين فعاليت ها در كنار انتشار روزنامه و چاپ مقاله هاي متعدد در زمينه مقايسه ي سيستم حكومت آسماني عثماني ها با نظام هاي ليبرال غربي كوشش در راستاي آگاهي بخشي نه تنها به ملت كرد بلكه به تمامي توده هاي تحت ستم آن امپراتوري بوده است .يكي از ويژگي هاي بارز روزنامه نگاري در كردستان اين است كه وقتي كرد ها به نقش مؤثر اين رسانه در پيشبرد اهداف انساني و دموكراتيك پي بردند ، براي حفظ اين تاثير گذاري و قداست آن از فعاليت در داخل آن ساختار توتاليتار خود داري كردند و آن را از آسيبهاي سوء استفاده ي حكومت در راستاي مشروعيت بخشي به نوع سلطه و هجوم به بيرون كردستان بردند. عبد الرحمان بدرخان و فعاليتهای سياسی و فرهنگی او:كوردستان و انديشه فدراليزم عبدالرحمان بدرخان مي توان نخستين فرد دانست كه انديشه‌ي فدراليزم درداخل امپراتوري هاي عثماني را برجسته نمود . وي كه از فعالان سياسي و فرهنگ رفته ي كرد بود بعد از تعقيب و باز داشت اعضاي حزب اتحاد و ترقي در تركيه به اروپا سفر نمود . در زمان سكونت در اروپا همراه ديگر فعالان كرد ارتباط نزديكي با جريانات سياسي مخالف امپراتوري به منظور تغيير آن ساختار استبدادي بر قرار مي كند . وي همزمان با انتشار كردستان با نشريه‌ عثمانلي همكاري نزديك داشته به صورتي كه مقالات زيادي هم در آن نشريه به زبان تـركي به چاپ مي رساند . عبدالرحمان كه از شماره 6 تا 31 سر دبير كردستان بود بر خلاف عثمانلي ، بدرخان در نوشته اش بيشتر تاكيد بر حل مسالمت آميز مساله كرد را دارد . وي علاوه بر نقد تند وافشا گرانه ي سياست ها و ساختارآن امپراتوري به شيوه اي آشكار خطاب به سلطان عبد الحميد اعلام مي كند كه به دليل عدم توانايي در حل بحران داخل كشور و داشتن سياست سركوب و ارعاب آنها راه حل اين مساله را تاسيس يك سيستم فدرالي مي داند . عبدالرحمان در سر مقاله‌ي شماره ي 29 نشريه كردستان بعد از بيان نا تواني ها و انتقاد گرفتن از سياست هاي نا درست سلطان تنها راه برون رفت از اين بحرانها را، تغيير بنيادين در ساختار حكومت پادشاهي به فدرالي مي داند . وي در همين سر مقاله به تشريح نظام فدرالي كشورهايي مي پردازد كه منجر به احقاق حقوق اقليت ها و پيشرفت سياسي و اجتماعي جامعه شده است . گفتني است عبد الرحمان براي تاثير گذاري بر مخاطبان ترك زبان ، يكي از دوستان ترك خود را به اسم عرف فوري معروف به فوزي بيگ را مسئول بخش تركي نشريه كردستان مي كند . نكته ي جالب اينست كه عبدالرحمان مي گويد : به دليل تقاضاي خوانندگان براي تاسيس بخش تركي جهت همكاري فوزي بيگ را دعوت نمودم . فوزي بيگ از فعالان حزب اتحاد و ترقي بود كه پس از درخواست عبدالرحمان جهت همكاري با نشريه راهي اروپا مي شود . احترام و توجه به نظر خوانندگان و شناخت نيازهايشان و تامين آن به شيوه اي صحيح و حرفه اي ويژگي مثبت اين نشريه بوده است . در عصر حاضر و در كردستان تنها چيزي كه در مطبوعات در نظر گرفته نمي شود ، درخواست و تقاضا و نياز مخاطبان است . نشريه كردستان وقتي به عرصه‌ي سياسي و اجتماعي و فرهنگي كردستان پا نهاد ، نوع ارتباط شفاهي بود ، فضا و گستره اي روشنفكري و بحث و تبادل نظر در چهار چوب همان فضاي سنتي متعلق به قشر با سواد مذهبي ( آخوند) در جريان بود . كردستان توانست اين حالت انحصاري را عمومي نمايد . نوشتار متداول در آن زمان محدود به داستان و حكايتهاي مذهبي بود .كردستان بستري فراهم نمود كه روشنفكران وفعالان حوزه هاي مختلف آثار خود را براي عرضه عمومي انتشار دهند . اگر صفحات اين نشريه را ورق بزنيم نمونه اي از مقالات سياسي ، اجتماعي ، نقد ادبي ، شعر نو ، نمايش نامه و ترجمه به چشم مي خورد . عدم سانسور و چاپ تمامي آثار ارسالي نويسندگان وحتي مخالفان يكي ديگر از ويژگي هاي اين نشريه است . به جرات مي توان گفت كه نشريه كردستان تنها نشريه اي در جهان است كه 6 مرتبه محل انتشار خود را تغيير داده است . تعقيب و تلاش پليس مخفي عثماني براي جلو گيري از عدم انتشار اين نشريه از يك طرف نشان از تاثير گذاري در ميان اقشار مختلف جامعه و از طرفي وضعيت خفقان و تارك وبسته ي آن حكومت و جامعه را ميرساند . به عنوان مثال : به دليل بيني بزرگ سلطان عبد الحميد هيچيك ا زنشريه هاي داخل امپراتوري نمي توانستند صفت بيني را به كار ببرند . به هر حال ، نشريه كردستان سر آغار تحول مهم و عظيمي در تاريخ مبارزات سياسي ما بود چون ارتباط شفاهي به مرحله‌ي نوشتاري رسيد . انواع نوشته ها در حوزه هاي مختلف وارد ادبيات سياسي كرد ها شد و از همه مهم تر شروع اين حركت آغاري بود براي استفاده مؤثرتراز مطبوعات براي آگاهي دهي و اطلاع رساني براي توده هاي تحت سلطه . بعد از كردستان روشنفكران و فعالان سياسي و فرهنگي به اهميت صنعت چاپ و نشر پي بردند به صورتي كه نه تنها در كردستان تركيه و در كردستان عراق هم دستگاههاي متعدد چاپ براي چاپ روزنامه و كتاب به كردستان آورده مي شود ، كه در كردستان عراق شاعر ملي كرد ( پيره ميرد ) اولين كسي بود كه دستگاه چاپ را به كردستان آورد . هـــــر چند مقاله به پايان ميرسد اما به راستي اين نشريه نياز به تحليل و محتوا و تحقيق بيشتري دارد . اميدوارم بتوانم در آينده اين كار را به انجام برسانم .

بەخێربێن بۆ چاتی بەیبی

My Chat Room

بی اطلاعی از وضعيت یک زندانی کامیارانی

mediapress-بنا بر گزارش آژانس خبری موکریان، از سرنوشت و محل نگهداری یک زندانی سیاسی اهل کامیاران به نام شمس ا... شادی اطلاعی دردست نيست.
شمس ا... شادی که حدود 6 ماه پیش به اتهام همکاری با یک حزب مخالف نظام توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به زندان سنندج انتقال یافته بود از چند روز پیش به مکان نامعلومی منتقل شده و از سرنوشت وی اطلاعی دردست نیست.
خانواده این زندانی کامیارانی ازاینکه نتوانسته اند تاکنون هیچ اطلاعی درمورد محل نگهداری و سلامت فرزندشان بدست بیاورند ، بسیار نگران هستند.

آیت الله خامنه ای از سوی ایران با جهان مذاکره می کند، نه احمدی نژاد

mediapress-بنا بە گزارش خبرگزاری نووستی، تهران آماده سازش با جامعه جهانی درباره برنامه هسته ای است. آیت الله خامنه ای رهبر انقلاب اسلامی ایران تصمیم گرفته است که مستقلانه مذاکراتی با قدرت های جهانی درباره برنامه هسته ای جمهوری اسلامی ایران انجام دهد. بدین ترتیب آیت الله خامنه ای قصد دارد "محمود احمدی نژاد" رئیس جمهور کشور را از این مسئولیت فارغ کند. روزنامه ایتالیایی Repubblica امروز به نقل از "علی اکبر ولایتی" نوشت که "بعلت نگرانی های فراگیر، ایران و سایر کشورها می توانند سازش کنند". ولایتی نقشی مهم در اتخاذ چنین گامی از سوی مقامات روحانی ایران داشته است. ولایتی که 17 سال وزارت امور خارجه ایران را بر عهده داشت، مشاور دیپلماتیک آیت الله خامنه ای می باشد.

فرمانده سپاه: حمله به تاسیسات هسته ای، آغاز جنگ است

mediapress-محمد علی جعفری، فرمانده کل سپاه پاسداران ايران شامگاه پنجشنبه ۱۳ تير ماه در حاشيه مراسمی گفت که ايران هر گونه حمله به تاسیسات هسته ای خود را به عنوان «آغاز جنگ» تلقی می کند. به گزارش خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی ايران، ايرنا، فرمانده سپاه پاسدران در پاسخ به سئوال خبرنگاران که از احتمال هدف قرار گرفتن تاسيسات هسته ای ايران توسط آمريکا يا اسرائيل می پرسيدند افزود: «پاسخ ايران به هر نوع اقدام نظامی، متجاوزان را از عمل و تصميم خود پشيمان خواهد کرد.»

اين دومين واکنش فرمانده کل سپاه پاسداران ايران به موضوع حمله احتمالی به ايران طی يک هفته گذشته است.

روز شنبه هشتم تيرماه، روزنامه جام جم، وابسته به صدا و سيمای جمهوری اسلامی ايران، گفتگوی مفصلی با محمد علی جعفری منتشر کرد. او در آن مصاحبه که واکنشی به گزارش دو هفته پيش روزنامه نيويورک تايمز بود، گفت: «در حال حاضر احتمال عملی شدن حمله نظامی را نسبت به مقاطع گذشته بايد جدی تر بگيريم.»

در عین حال منوچهر متکی وزیر امور خارجه ایران که به نیویورک سفر کرده بود، روز چهارشنبه هفته جاری در مصاحبه ای اختصاصی با خبرگزاری آسوشیتدپرس پیش بینی کرد که آمریکا یا اسرائیل به ایران حمله نخواهند کرد چرا که به گفته او «درگیر مشکلاتی دیگر» هستند.

واشنگتن: تعلیق غنی‌سازی شرط گفتگوی رسمی با ایران است

mediapress-واشنگتن با تكرار مواضع گذشته خود درباره برنامه‌های هسته‌ای ایران، تعلیق فعالیت غنی سازی اورانیوم را شرط گفتگوی رسمی با تهران عنوان كرد.

به گزارش خبرگذاری نووستی، "شون مك كورمك " سخنگوی وزارت امور خارجه آمریكا دیروز در نشست خبری گفت: در گذشته در مذاكرات گروه 1+5 و همچنین از طریق "خاویر سولانا" مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، راههای آغاز مذكرات رسمی را با ایرانی‌ها مورد بحث و بررسی قرار دادیم. وی افزود: برای دستیابی به مذاكرات رسمی با ایران با مشاركت آمریكا و 1+5 ، آنان (ایرانی‌ها) باید فعالیتهای مربوط به غنی سازی اورانیوم را به حال تعلیق در آورند.
مك كورمك در پاسخ به سوالی درباره طرح پیشنهادی غربی "تعلیق در برابر تعلیق" آن را رد نكرد.

بر اساس این پیشنهاد، ایران در طول یك دوره شش هفته‌ای برنامه غنی سازی اورانیوم خود را در سطح فعلی حفظ ‌كند و تعداد دستگاههای سانتریفیوژ خود را افزایش ندهد و این به منزل حل و فصل قبل از گام برداشتن در مسیر مذاكرات است. در مقابل قدرت‌های بزرگ نیز اقدام خود را علیه ایران برای سخت تر كردن تحریم ها متوقف می‌كنند.
با این حال سخنگوی وزارت امور خارجه آمریكا تاكید كرد، شش كشور عضو گروه 1+ 5(آمریكا، انگلیس،فرانسه، روسیه، چین و آلمان) همواره در انتظار پاسخ رسمی تهران به پیشنهادی است كه خاویر سولانا مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا اواسط ماه ژوئن به مقامات ایران ارائه كرد.
این در حالی است كه یك مقام ارشد وزارت امور خارجه آمریكا تاكید كرد، شش كشور گروه 1+5گفتگوهای مختلفی را درباره مذاكرات اولیه انجام داده‌اند.
این مقام آمریكایی كه خواست نامش فاش نشود، بار دیگر تعلیق غنی سازی اورانیوم را شرط آغاز مذاكرات رسمی با تهران مطرح كرد و مدعی شد این موضع به هیچ وجه تغییر نكرده است.
وزیر امور خارجه ایران با اشاره به گفتگوهایی كه در سفر هیئت نمایندگی 1+5 به تهران صورت گرفت، گفت:‌ طرفین در حال بررسی هستند كه آیا می‌توانند مدالیته جدیدی برای مفاهیم دو بسته پیشنهادی طراحی كنند.
منوچهر متكی در نشست خبری در نمایندگی ایران در سازمان ملل، در پاسخ به این پرسش كه آیا حالتی پیش می‌آید كه ایران با توقف غنی سازی موافقت كند؟ گفت: روند جدیدی از تحولات در حال وقوع است و شروع این روند جدید با بسته‌ای است كه جمهوری اسلامی ارائه داده بدون اینكه ما به ازایی را درخواست كند.
متكی افزود: در این بسته موضوعات مهمی را برای به بحث گذاشتن مطرح و اعلام آمادگی شده و متقابلا 1+5 بسته خودش را داده است.
وی گفت: علاوه بر محتوای این دو بسته، گفتگوهایی در سفر هیئت نمایندگی 1+5 به تهران صورت گرفته و طرفین در حال بررسی هستند كه آیا می‌توانند مدالیته جدیدی برای مفاهیم دو بسته طراحی كنند، مثلا تعیین و مشخص كردن مشتركات در دو بسته و گفتگوهایی را در این باره آغاز كنند. بنابراین اجازه دهید ما نسبت به این روند جدید با نگاهی جامع برخورد كنیم.

۳۷ دانشجوی دانشگاه تبریز به کمیته انضباطی فراخوانده شدند

mediapress- بنا بر گزارشی کە در خبرنامه امیرکبیر منتشر شدە است،در پی اعتراضات دانشجویان دانشگاه تبریز نسبت به مسائل دانشجویان ستاره دار و اقدامات غیرقانونی حراست، ۳۷ تن از دانشجویان به کمیته انضباطی دانشگاه احضار شده اند.

مسئولین، تحصن محدود روز ۶ تیر را علت احضار بی سابقه ۳۷ نفر عنوان کرده اند. روز پنج شنبه ۶ تیر، تجمع اعتراض آمیز در خوابگاه شهرک امام در اعتراض به کارشکنی های مسئولین حراست دانشگاه که با ایجاد اختلاف بین دانشجویان قومیت های مختلف، قصد تفرقه افکنی بین دانشجویان را داشتند، برگزار شده بود.

نهادهای امنیتی دانشگاه با دستاویز قرار دادن تحصن ۶ تیر، افرادی را به کمیته انضباطی فرا خوانده اند که حتی در محل تجمع نیز حاضر نبوده و از فعالین دانشجویی محسوب می گردند.

در حالی روز یکشنبه ۱۶ تیر، تاریخ احضار دانشجویان عنوان شده است که شنبه ۱۵ تیر، امتحانات تمامی دانشکده های دانشگاه تبریز به پایان می رسد.

شنیده ها حاکی از آن است که حجم وسیع احضار به کمیته انضباطی، حساسیت دانشجویان را شدیداً برانگیخته است و این در حالی است که هنوز دانشجویان محروم از حق تحصیل دانشگاه تبریز در بلاتکلیفی به سر می برند.

سه‌باره‌ت به‌ کاره‌ساته‌که‌ی 25 ژوئێنی سه‌قز، وه‌ڤدێکی کوردی له‌ گه‌ڵ وه‌زاره‌تی ده‌روه‌ی فینلاند کۆبۆوه‌‌

سه‌باره‌ت به‌ کاره‌ساته‌که‌ی 25 ژوئێنی سه‌قز، وه‌ڤدێکی کوردی له‌ گه‌ڵ وه‌زاره‌تی ده‌روه‌ی فینلاند کۆبۆوه‌‌
2008 07 03 - 21:37

سه‌‌‌‌ر‌‌چاوه‌‌ماڵپه‌‌‌ری بۆ‌‌رۆژهه‌‌‌لات: سه‌رچاوه‌یه‌ک له‌ که‌مپه‌ینی رزگاری گیانی که‌ماڵ شه‌ریفی به‌ بۆرۆژهه‌ڵاتی راگه‌یاند که‌ له‌ درێژه‌ی پێوه‌ندییه‌ به‌رده‌وامه‌کانی چه‌ند رۆژ له‌مه‌وبه‌ر له‌ گه‌ڵ نوێنه‌رایه‌تی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی فینلاند، رۆژی پێنجشه‌ممه‌ رێکه‌وتی 3.7.2008 وه‌ڤدێکی پێکهاتوو له‌ رێبوار که‌ریمی و دڵشاد جه‌مشیدی، به‌ نوێنه‌رایه‌تیی که‌مپیه‌نی رزگارکردنی گیانی که‌ماڵ شه‌ریفی و هه‌روه‌ها نوێنه‌رایه‌تی چه‌ندین حیزب و رێکخراوی سیاسی و کۆمه‌ڵایه‌تیی کوردی له‌ فینلاند، سه‌ردانی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌و وڵاته‌یان کرد و له‌ لایه‌ن به‌پرسایه‌تیی به‌شی ئه‌فریقا و رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستی ئه‌و وه‌زاره‌تخانه‌یه‌وه‌ به‌ گه‌رمی پێشوازییان لێ‌کرا.

دستگيری دو عضو گروه ويژه مورد حمايت ايران درعراق توسط ارتش آمريکا

mediapress- بنا بر گزارش بخش فارسی سایت ''VOA''، ارتش آمريکا در عراق ميگويد نيروهای ائتلاف دو مظنون به عضويت در گروههای ويژه را در بغداد دستگير کرده اند

ارتش ميگويد اين دو امروز، چهارشنبه، در حمله به خانه يک واسطه اسلحه و مربی مرتبط با حملات به نيروهای ائتلاف و عراق دستگير شدند

ارتش آمريکا از واژه گروههای ويژه برای توصيف شورشيان شيعه مورد حمايت جمهوری اسلامی ايران استفاده ميکند.

در همين حال، امروز هوشيار زيباری وزير امورخارجه عراق گفت ملک عبدالله پادشاه اردن در نظر دارد بزودی از عراق ديدن کند. وی نخستين رئيس يک کشور عرب است که پس از حمله پنج سال پيش تحت فرماندهی آمريکا به عراق از آن کشور ديدن ميکند. زيباری گفت رجب طيب اردوغان نخست وزير ترکيه نيز قرار است از عراق ديدن کند. وی گفت هنوز برای اين سفرها تاريخی تعيين نشده است.

Free Kurdish Ad

بکڕه ، بفرۆشه ، ڕیکلام بکه بۆ که سا به ته که ت به بێ به رانبه ر( واته به خۆڕایی) له سه ر ماڵپه ری کراوه ی ڕیکلامی ئینته ر نێتی :www.kakakoo.com

سه‌رۆكی‌ چێڵسی‌ ده‌ستی‌ له‌كاركێشایه‌وه‌

رۆمان ئیبراهیمۆڤیچ

به‌ده‌ر له‌وه‌رزش رۆمان ئیبراهیمۆڤیچی‌ رووسی‌ حاكمی‌ ویلایه‌تێكی‌ رووسیاش بوو، دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ نامه‌ی‌ ده‌ست له‌كاركێشانه‌وه‌ی‌ پێشكه‌ش به‌حكومه‌تی‌ رووسی‌ كرد، له‌لایه‌ن سه‌رۆكی‌ ئه‌و وڵاته‌وه‌ په‌سه‌ندكرا،...

ناوبراو به‌بیانووی‌ ئه‌وه‌ی‌ كه‌ ده‌خوازێت سه‌ربه‌ست بێت ئه‌م داوایه‌ی‌ پێشكه‌ش كردبوو خواستی‌ سه‌ره‌كیشی‌ ئه‌وه‌بوو كه‌ به‌كاره‌كانی‌ تری‌ رابگات، ناوبراو له‌ساڵی‌ 2000ه‌وه‌ به‌حاكمی‌ ئه‌و ویلایه‌ته‌ هه‌ڵبژێردراوه‌، كه‌ده‌كه‌وێته‌ خۆرهه‌لاتی‌ رووسیاوه‌و له‌سه‌ر كه‌ناره‌كانی‌ ده‌ریای‌ نزیك به‌ په‌كینه‌، ئیبراهیمۆڤیچ زیاتر له‌ یه‌ك ملیار دۆلاری‌ له‌پێناوی‌ باشتركردنی‌ ویلایه‌ته‌كه‌و خزمه‌تگوزارییه‌ گشتییه‌كاندا خه‌رجكردووه‌.
ئه‌م هه‌واڵه‌ زۆر دڵخۆشكه‌ره‌ بۆ هانده‌رانی‌ چێڵسی‌ له‌نده‌نی‌، چونكه‌ خاوه‌نی‌ یانه‌كه‌ له‌مه‌ودوا كاتی‌ ته‌واوی‌ ده‌بێت بۆ راپه‌راندنی‌ كاره‌كانی‌ یانه‌كه‌.

نامه‌یه‌کی دیکه له‌ فه‌رزادی که‌مانگه‌ره‌وه‌

یه‌که‌م جار بۆ گرتنی کۆمۆنیسته‌کان هاتن، من هیچم نه‌گوت، چونکه‌ من کۆمۆنیست نه‌بووم، دواتر بۆ گرتنی کرێکاران و ئه‌ندامانی سه‌ندیکا هاتن، من هیچم نه‌گوت، چونکه‌ من ئه‌ندامی سه‌ندیکا نه‌بووم، پاشان بۆ گرتنی کاتولیکه‌کان هاتن، دیسان من هیچم نه‌گوت چونکه‌ من پرۆتیستانت بووم، ئاخره‌که‌ی بۆ گرتنی من هاتن ئیتر که‌سێک نه‌بوو، قسه‌ بکا "بێرتولت برێشت"

کاتێک له‌ قولینچکی چاوه‌کانمه‌وه‌، تابلۆی گرتووخانه‌ی ئه‌وینم خوێنده‌وه‌، ئه‌وه‌ی له‌ سه‌ر ئه‌م زیندانه‌م هه‌ر له‌ کۆنه‌وه‌ خوێندبۆوه‌، یان له‌ یاد مابوو، سه‌رله‌ نوێ وه‌بیر که‌وته‌وه، له‌ ناکاو "خوێنی ئه‌رخه‌وانه‌کان"م (سروودێک له‌ بیژه‌نی جه‌زه‌نی) دیسان که‌وته‌وه‌ بیر. ئه‌م سرووده‌م زۆر خۆشده‌ویست، خۆزگه‌ له‌ به‌رم کردبا، هه‌رکه‌ پێم نایه‌، داڵانه‌کانی 209 و سلووله‌ تاکه‌که‌سییه‌کانی، بۆنێکی نه‌ناسراو غه‌ریبم هه‌ست پێکرد، به‌ خۆم گوت ڕه‌نگه‌ ئه‌م بۆنی زیندانه‌، بۆنی داپڵۆسین و خنکاندن بێت.

چاوبه‌ستراوی هه‌تا ده‌رچوون له‌ 209، به‌شێکی نه‌پچراو‌ له‌ زیندانێکه‌ که‌ منی وه‌بیر ئه‌و شایانه‌ خست که‌ له‌ چاڵه‌ڕه‌شه‌کانیاندا، چاوی به‌ندییه‌کانیان ده‌کۆڵی هه‌تا بینایی زۆرترین هه‌ستی پێوه‌ندی له‌ گه‌ڵ ده‌وروبه‌ر له‌وان بگرن، ئێستاش چاوه‌کانیان ده‌به‌ستن، بێ ئاگا له‌وه‌ که‌ هێندێک جار دیواره‌کانیش ناتوانن، پێش به‌ بیر و دیتن بگرن.

209 یانێ تاکه‌که‌سی، تاکه‌که‌سی که‌ ونترین و بێناوترین، ده‌سته‌واژه‌ی کتێبه‌ یاساییه‌کانی ئێمه‌یه‌، یانێ جوێن، سوکایه‌تی، لێپرسینه‌وه‌ی چه‌ند و چه‌ند سه‌عاته‌، بێ ئاگایی ته‌واو، گۆشه‌گیرکردن و ته‌ریکخستنه‌وه، شکان و وردکردن به‌ هه‌موو نرخ و هه‌موو ئامرازێک. تاکه‌که‌سی یانێ ئه‌شکه‌نجه‌ی سپی، یانێ شه‌وانی بێ کۆتایی و دڵه‌ڕاوکه‌، پاش ئه‌شکه‌نجه‌ی سپی، شه‌ووڕۆژ پێکه‌وه‌ جیاوازیان نیه‌، ته‌نیا ئه‌وه‌ نه‌بێ که‌ نابێ هێچ زانیارییه‌ک به‌ تۆ بگا. زانیاریی و ده‌نگوباسی تۆ ته‌نیا ئه‌و شتانه‌ن که‌ ڕۆژێک چه‌ند جار له‌ ژووره‌ که‌سکه‌کانی لێپرسینه‌وه‌ی قاتی یه‌که‌م له‌ گوێی تۆدا ده‌زرینگێته‌وه‌، هه‌تا ورده‌ ورده‌ بتشکێنن و تۆش له‌ سلووله‌که‌تدا بیر له‌ قسه‌کانی لێپرسره‌وه‌ بکه‌یه‌وه‌، سبه‌یش و سبه‌یینێکانی دیکه‌ش هه‌روا هه‌مان شانۆ له‌ ژووری ڕه‌نگ که‌سکی نه‌شته‌رگه‌ریدا دووپات ده‌بێته‌وه و ئه‌وه‌نده‌ دووپات ده‌بێته‌وه‌ هه‌تا قسه‌کانی لێپرسه‌ر له‌ مێشکدا نه‌خش ده‌گرێ و به‌ خۆت ده‌قه‌بڵێنی که‌ تۆ چ مرۆڤێکی خراپ بووی!

هه‌ر ڕۆژه‌ له‌ ژووری لێپرسینه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێیه‌وه‌ سلووله‌که‌ت، ئه‌وه‌ی له‌ سلووله‌که‌تدایه‌، سه‌روژێر کراوه‌، یان باشتره‌ بڵێم کێڵدراوه‌. ده‌رمانی ددان، سابوون، شامپۆ، په‌تووه‌ ڕه‌شه‌ بۆگه‌نیوه‌کان، مۆکێتی کاڵه‌وه‌بوو و ته‌نانه‌ت لیوانی یه‌کجار که‌ڵکلێوه‌رگر به‌ هۆی گه‌ڕان به‌ شوێن شتێکدا له‌ جێی خۆیان نه‌ماون، به‌ڵکوو نه‌کا بزه‌ی پێکه‌نینێک، هیوایه‌ک، شادییه‌ک یان بیره‌وه‌رییه‌کت له‌ شوێنێکدا شاردبێته‌وه‌، هه‌موو شه‌وێک که‌ له‌ خه‌یاڵی دووباره‌ دیتنی مانگه‌شه‌ودا، چاوت بڕیوه‌ته‌ دیواری سلووله‌که‌ت، شتێک وه‌ک دێوه‌زمه‌ له‌ کونی ده‌رکه‌که‌ته‌وه‌، خستووتیه‌ ژێر چاوه‌دێری که‌ نه‌کا چووبیته‌ "خه‌وێکی شیرین" یان له‌ خه‌یاڵی شه‌وانه‌تدا، دایکت هاتبێته‌ ژوور سه‌رت و له‌و تاریکستانه‌دا به‌ وتنی گۆرانی ڕۆڵه‌لایلایه‌، مه‌رهه‌می برینه‌کانت بکا.

که‌ له‌ دیواره‌کان ده‌ڕوانی، بیرت بۆ لای ئه‌و میوانه‌ پێشووانه‌، عه‌ره‌ب، تورک، کورد و به‌لووج و مامۆستا و کرێکار و خوێندکار بگره‌ هه‌تا چالاکی مافی مرۆڤ و ڕۆژنامه‌ڤان ده‌چێ که‌ لێره‌ بوون و هه‌رکامه‌یان بیره‌وه‌رییه‌کیان له‌ شوێن خۆیان لێره‌ جێهێشتووه‌. وه‌ک ئه‌وه‌ وایه‌ له‌ نێو 209دا عه‌داله‌ت له‌ حه‌قی هه‌موو که‌سێکدا به‌ شێوه‌ی یه‌کسان به‌ بێ جیاوازی، ئیتنیک، ڕه‌گه‌ز، مه‌زهه‌ب و چین په‌یره‌و کراوه‌و هه‌موو که‌سێک به‌ بێ جیاوازی و به‌ یه‌کسانی هاتوونه‌ ئه‌م زیندانه.

له‌ سلووله‌ تاکه‌که‌سییه‌کان هه‌تا سلووله‌ گشتییه‌کان ته‌نیا سی مێترێک مه‌ودا هه‌یه‌ که‌ که‌سانێک به‌ ساڵان و که‌سانێک به‌ مانگان لێی ماونه‌ته‌وه‌، سلوولی گشتی یانێ دیتن و ئاخافتن له‌ گه‌ڵ ئینسانه‌کانی وه‌ک خۆت، یانێ گوێگرتن له‌ قسه‌ی ئه‌و مرۆڤانه‌ که‌ ده‌بێ گوێبیستی قسه‌کانیان بی، سلوولی گشتی یانێ خواردنه‌وه‌ی پیاڵه‌یه‌ک چایی داغ، یانێ چوونه‌ حه‌مام به‌ که‌یفی خۆت، سلوولی گشتی یانێ سه‌روریش تاشین و بۆ ژماره‌یه‌کی دیکه‌ش یانێ دیتنی چاوی پڕ له‌ خه‌می ئازیزان له‌ پشته‌وه‌ی دیواره‌ شووشه‌ییه‌کان و بۆ من یانێ هه‌ڵمژینی هه‌وا پاش چه‌ند مانگان، پاش چه‌ند مانگ بۆ یه‌که‌مین جار چوومه‌ هه‌واهه‌ڵمژین، حه‌فته‌یه‌ک 3 جار و هه‌ر جارێک 20 خوله‌ک، جێگه‌ی هه‌واهه‌ڵمژین، ژوورێکی بچووکی دیوار به‌رز بوو که‌ سه‌ره‌که‌ی به‌ نه‌رده‌ پڕ داپۆشرابوو، بۆ منێک که‌ ئه‌ڤیندارانه‌، ئاسمان و خۆرم له‌ داوێنی زاگرۆسه‌وه‌ دیبوو، لێره‌ وه‌ک ئه‌وه‌ وابوو ئاسمانیان له‌ پشت میله‌کانه‌وه‌، زیندانی کردبێ. خۆر به‌ پێدزکێ سه‌ری له‌ سووچێکی ژووری هه‌واهه‌ڵمژین، وه‌ک ئه‌وه‌ وابوو که‌ ئه‌ویش ئاگای له‌وه‌ بێ که‌ نابێ له‌ دیواره‌کانی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی نزیک بم، دووربینێکیش به‌ سه‌ر سه‌رمانه‌وه‌، زوو زوو ده‌سووڕایه‌وه‌ هه‌تا هه‌موو شوێنێک بخاته‌ ژێر چاوه‌دێری خۆیه‌وه‌، که‌ نه‌کا له‌ گه‌ڵ خاتوو ڕۆژ یه‌کتری ببینینن و چاوبڕکێیه‌ک پێکه‌وه‌ بکه‌ین، که‌ ئه‌ویش وه‌ک پێوه‌ندیگرتن به‌ بێگانه‌کانه‌وه‌، بحه‌سبێندرێ، یان ئه‌وه‌ به‌ سروه‌ بڵێم که‌ "حاڵی هه‌موو ئێمه‌ باشه‌" و ئه‌م هه‌واڵه‌ش ببێته‌ هۆی "ئاژاوه‌نانه‌وه‌ له‌ زه‌ینی گشتی" و دیواره‌کانی ژووری هه‌وا هه‌ڵمژین ئه‌وه‌نده‌ په‌ڵه‌ی شڵ وپڵی پێوه‌ بوو، که‌ ئه‌وه‌نده‌ی دیکه‌، ناحه‌زتری کردبوو "ئه‌گه‌رچی جوانترین دیوار، دیواری زیندان بێ، دیسانه‌که‌ شایانی ڕووخانه‌".

دیواره‌کانی 209، ئامانجی گه‌وره‌ی خۆیان یانێ جوێکردنه‌وه‌ی زیندانییه‌کانیان له‌ یه‌کتری به‌ باشی به‌ ئه‌نجام گه‌یاندبوو. لێره‌دا دیواره‌کان ببوونه‌ په‌یامبه‌ری دۆستایه‌تی و نامه‌به‌ر، که‌وابوو ده‌بوا جه‌زا درابان و هه‌ر حه‌فته‌ ڕه‌نگی ڕه‌شیان تێهه‌ڵده‌سوو، هه‌تا له‌ کۆتایدا ڕۆژێک ده‌بوونه‌ ته‌خته‌ به‌ردێکی ڕه‌ش. دیواره‌کانی ژووری هه‌واهه‌ڵمژین بۆ زیندانییه‌کان ببوونه‌ ته‌خته‌ ڕه‌شه‌، ڕۆژنامه‌ی دیواری و ته‌نانه‌ت درزی دیواره‌کان نه‌خشی‌ سندووقی پۆستیان ده‌گێرا و په‌یامی زیندانییه‌کانیان ده‌گه‌یانده‌ یه‌کتری. دیواره‌کان پڕ بوون له‌ هه‌واڵ و ناوی خوێندکاره‌کان، ئه‌وانه‌ی که‌ له‌ مانگی پووشپه‌ر، نه‌ نه‌ .... دوورتر له‌ 16ی سه‌رماوه‌زه‌وه‌ هاتبوون، ئه‌وانه‌ی که‌ به‌ ساڵانه‌، نیشته‌جێی سلووله‌ تاکه‌که‌سییه‌کانن و جه‌سوورانه‌ ده‌یانووسی : "خوێندکار ده‌مرێ، خۆشی وه‌رناگرێ" و ناوی زانکۆکه‌ی خۆیان له‌ ژێر ده‌نووسی. جه‌وانیکی دیکه‌ ئارمی ئن جی ئۆ که‌یانی به‌ جوانێکی که‌م وێنه‌ له‌ سه‌ر دیواره‌که‌ نه‌خش کردبوو، هه‌ر چه‌ند جارێک پاکیان ده‌کرده‌وه‌و ڕه‌نگیان به‌ سه‌ردا ده‌کرد، به‌ڵام ئه‌و دووباره‌و چه‌ند باره‌ ده‌یکێشایه‌وه‌ و که‌سانێکیش له‌ سه‌ر ئه‌مه‌، خه‌وه‌ریان لێ ده‌دا. منیش ڕۆژێک له‌ سه‌ر دیواری هه‌وا هه‌ڵمژین، نووسیم "سڵاو" (ئاماژه‌یه‌ به‌ شێعری جوانی سلام، نووسینی شاعیری سه‌رده‌م سه‌ید عه‌لی ساڵحی)، له‌ گه‌ڵ خۆم وتم "سڵاو، پێویستی به‌ وه‌ڵام نیه‌" به‌ڵام هه‌رزوو نووسیان "سڵاو، تۆ؟! دۆستایه‌تییه‌که‌مان ده‌ستی پێکرد، له‌ خوێندکار بگره‌ هه‌تا زیندانی ئه‌لقاعده‌یی که‌ دواتر له‌ زیندانی ڕه‌جایی شار بوو به‌ مامۆستای زمانی ئینگلیزیم، کۆمه‌ڵێک دۆستی "دیواری"م دیته‌وه‌و و ڕۆژێک که‌ سلووله‌ تاکه‌که‌سییه‌کان پڕ بوبونه‌وه‌ و جێگه‌یه‌ک بۆ تازه‌هاتووه‌کان نه‌مابوو و له‌ ڕووی ناچارییه‌وه‌، کۆمه‌ڵێکیان له‌ سلوولێک کۆکردبۆوه‌، وه‌ک ئه‌وه‌ وابوو، به‌ ساڵانه‌ یه‌کتری ده‌ناسین. پولیتێکنیکییه‌کان، ته‌حکیمی وه‌حده‌ت، کریستیانه‌کان، تورک، به‌لووج، کورد و هی دیکه‌، وه‌ک ئه‌وه‌ وابوو، سالانه‌ یه‌کتری ده‌ناسین، یه‌کێک ببووه‌ ده‌لاک، یه‌کێك ئاشپه‌ز، هه‌تا به‌یانی پێکه‌وه‌ داده‌نیشتین و له‌ سه‌ر ئازاره‌کانی کۆمه‌ڵگه‌ له‌ گه‌ڵ یه‌کتری ده‌دواین، هه‌ر چه‌ند ئازاره‌کانمان هاوبه‌ش بوو، به‌لام هه‌تا سه‌ر له‌ به‌یانی هه‌ر پێکه‌وه‌ قسه‌مان ده‌کرد و لای به‌یانی ‌ ده‌نگی گریانی سه‌ید ئه‌یوبی به‌لووجی له‌ سلوولی په‌ناده‌ستمانه‌وه که‌ به‌ ساڵان لێره‌ بوو‌، به‌ خۆوه‌ی دێناین، ئه‌وه‌نده‌ که‌س گوێی له‌ هاواره‌کانی نه‌گرتبوو، نامه‌ی بۆ خودا ده‌نووسی و له‌ ژووری هه‌واخۆری دایده‌نا، به‌ ده‌نگی گریانی سه‌ید ئه‌یوب بێده‌نگییه‌کی قورس باڵی به‌ سه‌ر ئێمه‌دا ده‌کێشا و باسه‌که‌ی کۆتایی پێ دێناین و بڕه‌ جارێک ده‌نگی پاژنه‌ که‌وشی ژنێک بێده‌نگی ده‌کردین، له‌ خۆشحاڵی و شڵه‌ژان له‌ کونی بچووکی ده‌رکه‌وه‌، یان به‌لای په‌ڕه‌کانی رادیاتۆری سلوولی 121وه‌ چاوێکمان به‌ ده‌رێدا ده‌گێڕا، ژنێک بوو که‌ به‌ره‌و ژووری لێپرسینه‌وه‌یان ده‌برد، عابایه‌کی له‌ سه‌ر کردبوو، که‌ ده‌یان ته‌رازووی له‌ سه‌ر کێشرابوو، قه‌د و قامه‌تی ئه‌و ترازووه‌کانی عه‌داله‌تی خواروخێچ و لاروێر نیشان ده‌دا. ئه‌م ده‌نگه‌ ئاشنایه‌ی پێ، نیشاندانی بوونێکی قایم و ڕاوه‌ستاو بوو و به‌ ئێمه‌ی ده‌گوت لێره‌ش ژیان و خه‌بات به‌ بێ ده‌نگی پاژنه‌ی به‌رز مانایه‌کی نیه‌، ‌هێندێک ڕاوه‌ستان و ساعه‌تێک ڕامان، سه‌ره‌نجمانی بۆ لای ئه‌وه‌ راده‌کێشا، که‌ هه‌مووان یه‌کین.

ژووری لێپرسینه‌وه‌مان‌، هه‌مان ژوور بوو که‌ شۆفێره‌کانی شیرکه‌تی واحید و مامۆستاکان لێپرسینه‌وه‌یان له‌ سه‌ر ده‌کرا. مێزی لێپرسینه‌وه‌ هه‌مان مێز بوو، که‌ خوێندکاره‌کان به‌سه‌رییه‌وه‌، بیره‌وه‌رییان نووسیبوو، ته‌ختێک که‌ من له‌ سه‌ری ده‌نووستم، هه‌مان ته‌خت بوو، که‌ "عمران" جه‌وانی به‌لووجی به‌ر له‌ له‌سێداره‌دانی له‌ سه‌ری نووستبوو "دڵم ته‌نگ بووه‌ بۆ که‌ویر"، چاوبه‌سته‌که‌مان هه‌مان چاوبه‌ست بوو که‌ ئه‌ندامانی یه‌ک میلیۆن واژوو "هاواری بێده‌نگ" چاوانیان پی ده‌به‌ستن، که‌ وایه‌ نابێ هه‌ست به‌ غه‌ریبایه‌تی بکه‌ی و یه‌کتری له‌ یاد بکه‌ی، ئه‌مانه‌ هه‌موویان به‌ جۆرێک له‌ ته‌ک یه‌کتری ئاشنان، لێره‌ هه‌موو وه‌ک تۆن، به‌ڕاست به‌ باشی بیری لێبکه‌وه‌، ڕه‌نگه‌ سبه‌ی نۆره‌ی تۆش بێت....

مامۆستاو چالاکی مافی مرۆڤی حوکمی له‌سێداره‌دان به‌ سه‌رداسه‌پاو

به‌ندی نه‌خۆشییه‌ گیرۆوه‌کانی 5ی زیندانی ڕه‌جایی شار

فه‌رزادی که‌مانگه‌ر

10ی جۆزه‌ردانی